Tôi dịch tài liệu pháp lý đầu tiên vào năm 2019 — một giấy chứng thực công chứng cho khách hàng Việt Nam di cư sang Mỹ. Tôi tính $0.06/từ và mất bốn giờ cho việc đáng lẽ chỉ cần hai giờ, chủ yếu tra cứu thuật ngữ. Khách hàng hài lòng. Tôi thì sợ hãi.
Năm năm và hàng trăm tài liệu pháp lý sau đó, tôi đã phát triển một hệ thống hiệu quả — cho người không phải luật sư và chưa bao giờ là.
Nguyên Tắc Cơ Bản
Dịch pháp lý không phải biết luật. Đó là biết sự khác biệt giữa ý nghĩa của một thuật ngữ trong luật và trong ngôn ngữ hàng ngày, và luôn áp dụng đúng ý nghĩa pháp lý.
"Consideration" trong luật hợp đồng Anh có nghĩa cụ thể không liên quan gì đến sự thận trọng. "Undertaking" trong thỏa thuận thương mại không phải ai đó đào một cái hào. "Warranty" không phải bảo hành sản phẩm theo cách người tiêu dùng hiểu.
Bộ Công Cụ Nghiên Cứu Của Tôi
- VBPL — cơ sở dữ liệu pháp lý chính thức của Việt Nam
- EUR-Lex — tài liệu pháp lý EU và thuật ngữ pháp lý tiếng Anh chính thức
- Black's Law Dictionary — định nghĩa thuật ngữ pháp lý Mỹ, có trực tuyến
- Tài liệu so sánh — với mỗi loại tài liệu mới, tôi tìm ví dụ trong cả ngôn ngữ nguồn và đích
Khi Nào Từ Chối Công Việc
Tôi từ chối khi: lĩnh vực đòi hỏi kiến thức pháp lý chuyên biệt tôi không có (bằng sáng chế, hàng hải, tranh tụng thuế); khách hàng cần chứng nhận ở khu vực tài phán tôi không đủ điều kiện; deadline khiến nghiên cứu đúng đắn là bất khả thi.
Từ chối công việc bạn không thể làm tốt là hành động chuyên nghiệp, không phải thất bại thương mại.
Cơ Sở Dữ Liệu Thuật Ngữ
Tôi duy trì bảng thuật ngữ pháp lý song ngữ — hiện ~4.800 mục — bao gồm luật hợp đồng, nhập cư, tố tụng dân sự, và luật doanh nghiệp. Cơ sở dữ liệu này tiết kiệm thời gian nhiều hơn bất kỳ công cụ nào khác tôi dùng.
Kỹ Năng Phi Pháp Lý Quan Trọng Nhất
Đọc cẩn thận. Tài liệu pháp lý được thiết kế để chính xác và không mơ hồ — mọi lựa chọn từ đều có chủ ý. Dịch giả đọc với tốc độ bình thường sẽ bỏ lỡ sự phân biệt giữa "shall" và "may", giữa "or" và "and/or". Đọc chậm lại. Mỗi từ đều quan trọng.
